Mensen met obsessief-compulsieve stoornis (OCD) hebben hardnekkige, verontrustende gedachten (obsessies) en gebruiken rituelen (dwanghandelingen) om de angst die deze gedachten oproepen onder controle te houden. Wanneer OCD ernstig wordt, kunnen deze rituelen uiteindelijk iemands dagelijkse activiteiten en relaties belemmeren. Als een bejaarde bijvoorbeeld geobsedeerd is door ziektekiemen of vuil, kan hij een dwangneurose ontwikkelen om herhaaldelijk zijn handen te wassen tot ze bloeden. Een obsessie voor indringers kan ertoe leiden dat iemand zijn deuren vele malen vergrendelt en opnieuw vergrendelt voordat hij naar bed gaat.

ADVERTENTIE

Onnoemelijk veel leden van AgingCare.com hebben de obsessies en dwanghandelingen van hun ouder wordende dierbaren gedeeld op het Caregiver Forum om advies te krijgen over en inzicht te krijgen in deze ongewone gedragingen. Enkele veel voorkomende dwanghandelingen zijn de volgende:

  • “Mijn bejaarde vader is geobsedeerd door tellen.”
  • “Mijn tante zou haar haar drie keer wassen in plaats van één keer, omdat drie een ‘geluksgetal’ is en één niet.”
  • “Mijn ouder wordende moeder verstopt gebruikte, opgerolde tissues door het hele huis-in haar zakken en mouwen, in haar bed, onder het bed, in de wasmachine, zelfs in voedsel.”

Het uitvoeren van dergelijke rituelen is niet plezierig voor iemand die lijdt aan OCD. In het beste geval geeft het een tijdelijke verlichting van de angst die door hun obsessieve gedachten wordt veroorzaakt. Obsessief-compulsieve stoornis wordt meestal beschouwd als een levenslange angststoornis, maar wanneer een oudere persoon op latere leeftijd symptomen ontwikkelt, kan dit verband houden met het begin van de ziekte van Alzheimer of een andere vorm van dementie.

Het verschil tussen gezonde gewoonten en dwangmatig gedrag

Gezonde mensen ontwikkelen gewoonten, zoals dubbel controleren of de kachel uit is voordat ze het huis verlaten, maar gewoonten worden gedachteloos uitgevoerd en hebben een rechtlijnig doel achter hen (ervoor zorgen dat de kachel uit is om te voorkomen dat er brand ontstaat). Het verschil is dat mensen met OCD hun rituelen herhaaldelijk uitvoeren, ook al is dat verontrustend en belemmert dat het dagelijks leven. Rituelen hebben een doel dat niets te maken heeft met de handeling zelf (het minimaliseren van angst veroorzaakt door een obsessie.) Personen met OCD ervaren een beperkte controle over hun dwanghandelingen.

Hoewel de meeste volwassenen met OCD erkennen dat hun rituele gedrag zinloos is, is het mogelijk dat een persoon zich niet realiseert dat zijn gedrag niet gewoon is. Enkele veel voorkomende rituelen zijn het herhaaldelijk controleren van dingen, het aanraken van dingen (vooral in een bepaalde volgorde), het herschikken van dingen of het tellen van dingen. Mensen met OCD kunnen ook gepreoccupeerd zijn met orde en symmetrie, moeite hebben met dingen weggooien (zodat ze zich ophopen), of onnodige items hamsteren.

Welke obsessies kunnen ritualistisch gedrag veroorzaken?

Obsessies zijn terugkerende ongewenste gedachten die een persoon als storend ervaart. Iemand met een obsessieve persoonlijkheid kan vaak gepreoccupeerd zijn met zorgen, maar iemand met echte OCD heeft het gevoel dat hij geen controle heeft over deze opdringerige gedachten en spendeert veel tijd aan het kwellen ervan. De angst die deze verontrustende gedachten veroorzaken is extreem en belemmert iemands vermogen om te functioneren en gezonde relaties te onderhouden.

Een aantal veel voorkomende obsessies zijn frequente gedachten aan geweld jegens anderen of jezelf, aanhoudende ongewenste seksuele gedachten, of gedachten die verboden zijn door iemands religieuze overtuigingen. Perfectionisme is een andere obsessie die ervoor zorgt dat een individu met OCD zich fixeert op gelijkmatigheid, exactheid, of het minimaliseren van gebreken of fouten.

Hoe vaak komt OCD voor?

OCD treft ongeveer 2,2 miljoen Amerikaanse volwassenen, en het probleem kan gepaard gaan met andere psychische problemen zoals eetstoornissen, paniekstoornissen en depressie. Het treft mannen en vrouwen in ongeveer gelijke aantallen en verschijnt meestal in de kindertijd, adolescentie of vroege volwassenheid. Onderzoek wijst uit dat OCD in families kan voorkomen. Het verloop van de ziekte is zeer gevarieerd, en de symptomen kunnen komen en gaan, na verloop van tijd afnemen of verergeren.

Als OCD ernstig wordt, kan het iemand ervan weerhouden om te werken of normale verantwoordelijkheden thuis uit te voeren. Mensen met OCD kunnen proberen hun symptomen onder controle te houden door situaties te vermijden die hun obsessies triggeren of door drugs en/of alcohol te gebruiken.

Gelijkenissen tussen OCD en dementie

Hoewel studies OCD en dementie nog niet expliciet met elkaar in verband hebben gebracht, lijkt er wel enige kruisbestuiving tussen de twee aandoeningen te zijn. Ouderen met de ziekte van Alzheimer en frontotemporale dementie kunnen bijvoorbeeld obsessieve gedachten ervaren en ritueel gedrag ontwikkelen dat hun verzorgers verbijstert. In feite kunnen sommige opkomende dementiegerelateerde gedragingen in de vroege stadia nauw overeenkomen met de obsessief-compulsieve cycli die kenmerkend zijn voor OCD.

ADVERTENTIE

Gegeneraliseerde angst komt vaak voor bij senioren met dementie, omdat ze worstelen om hun omgeving te begrijpen en op een “normaal” niveau te blijven functioneren ondanks de toenemende cognitieve uitdagingen. Door gaten in het kortetermijngeheugen kunnen ze bepaalde gedragingen gaan herhalen, net als bij rituelen. Als een oudere geen voorgeschiedenis van obsessief of compulsief gedrag heeft en op latere leeftijd symptomen van OCD begint te vertonen, is het belangrijk om meteen een afspraak met een arts te maken.

Behandelingen voor OCD

OCD wordt meestal behandeld met op blootstelling gebaseerde psychotherapie, waarbij mensen situaties onder ogen zien die angst of bezorgdheid veroorzaken en daar ongevoelig voor worden. Medicijnen zoals antidepressiva worden soms gebruikt in combinatie met therapie. Omdat OCD vaak problemen veroorzaakt in het gezinsleven en de sociale aanpassing beïnvloedt, kan gezinstherapie ook worden aanbevolen om begrip voor de stoornis te bevorderen en conflicten te helpen verminderen.

Voor oudere patiënten met dementie kan therapie alleen nuttig zijn in de zeer vroege stadia van de aandoening. Naarmate de cognitieve achteruitgang verergert, zijn medicijnen en niet-farmaceutische technieken zoals redirectie en validatie meestal de beste methoden om angst bij dementiepatiënten te beheersen.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.